Depo, fabrika, ahır ya da şantiye ofisi görenlerin çoğu, dışı metal ama içi yalıtımlı duvar ve çatılarla karşılaşmıştır.
Hafif ve hızlı kurulan bu levhalarsandviç panel adıyla bilinir. Yalıtım istemeyen yapılarda ise yerini çoğu zaman tek katmançatı sacı alır.
Aşağıdaki bölümler, panelin katmanlarını, çekirdek türlerini ve teknik ölçülerini sade bir dille anlatıyor. Tek katman sacla farkı ve fiyatı belirleyen başlıklar da yazının sonunda yer alıyor.
Sandviç Panel Hangi Katmanlardan Oluşur?
Panel adını, iki dilim ekmek arasına konan iç malzemeye benzeyen yapısından alır. Dışta iki ince çelik sac, ortada ise yalıtım görevi gören bir çekirdek bulunur. Katmanlar fabrikada birbirine yapıştırılarak tek bir levha haline getirilir.
Yüz sacları galvanizlidir ve üzeri boyalıdır. Standart dış yüz rengi RAL 9002 beyazdır; beyaz yüz, koyu renklere göre güneşi daha iyi yansıtır.
Çatı tipinde birsandviç panel üst yüzünde hadveler, yani yükseltilmiş kanallar taşır. Hadveler suyu yönlendirir ve levhaya dayanım kazandırır; alt yüz ise düzdür ve iç tavan görevi görür. Cephe panelinin iki yüzü düz ya da hafif kanallıdır.
Faydalı eni 1 metredir. Levha boyu siparişe göre kesilir; taşınamayacak kadar uzun levhalar iki parçaya bölünüp bindirmeli döşenir.
Kullanım Yerine Göre Üç Ayrı Levha
Aynı malzemelerle üretilse de çatı, cephe ve soğuk oda için ayrı levhalar yapılır. Çatı tipinin üstü hadvelidir, aşıklara vidalanır ve yanlardan bindirilerek birleşir.
Cephe levhasında iki yüz düz ya da hafif kanallıdır. Bağlantı gizli vida ve geçmeli kenetle yapıldığı için duvar yüzeyinde vida başı görünmez.
Soğuk oda levhasının iki yüzü de düzdür ve parçalar kamlı kilitle birbirine kenetlenir. Üç ürün aynı kalınlıkta olsa bile birbirinin yerine kullanılmaz, çünkü her birinin bağlantı detayı farklıdır.
Çekirdek Türleri Arasındaki Farklar
EPS, halk arasında strafor diye bilinen genleştirilmiş polistirendir. Ekonomik bir seçenektir ve geçici ya da düşük bütçeli işlerde tercih edilir.
PUR ve PIR, poliüretan esaslı köpük çekirdeklerdir. İnce kesitte iyi yalıtım sağladıkları için çatılarda yaygın kullanılırlar; çatıdaki en yaygın uygulama PUR çekirdekli 5 cm levhadır.
Taş yünü mineral lifli bir çekirdektir ve yangın şartı olan yapılarda tercih edilir. Aynı kalınlıkta çekirdek değiştiğinde hem fiyat hem de ağırlık değişir.
Kalınlık, Sac ve Ağırlık Değerleri
Kalınlık seçenekleri 4, 5, 8 ve 10 cm olarak listelenir. Kalınlık arttıkça ısı yalıtımı güçlenir, buna karşılık ağırlık ve maliyet de yükselir.
Yüz saclarının kalınlığı 0,30 ile 0,50 mm arasında değişir. İki yüzü 0,40 mm sacla üretilen bir levhada sacların toplam ağırlığı metrekarede 6,28 kg'dır. Çekirdekle birlikte 4 cm EPS levha yaklaşık 6,9 kg, 10 cm PIR levha ise yaklaşık 10,3 kg gelir.
Montajda levha kenarlarına U profil takılır. Profilin iç genişliği, levha kalınlığından 2 mm fazladır; 5 cm için 52 mm, 10 cm için 102 mm profil kullanılır. Vida boyu da kalınlığa göre seçilir ve 5 cm levhada 90-100 mm, 10 cm levhada 140-150 mm vida önerilir.
Çatı Sacı ile Sandviç Panel Arasındaki Fark
Tek katman sac yalıtım taşımaz. Trapez, oluklu ya da metal kiremit profilinde üretilen sac, altındaki hacmin ısıtılmadığı yapılarda ekonomik ve hafif bir örtüdür.
Altındaki hacim ısıtılıyorsa yalıtım zorunlu hale gelir. Sacın altına ayrı yalıtım ve buhar kesici eklemek mümkündür, ancak katman sırası bozulursa nem içeride tutulur ve sacın iç yüzü paslanabilir.
Tek katmançatı sacı seçiminde eğim belirleyicidir. Trapez profil en az %8, oluklu profil %10, metal kiremit ise %20 eğim ister; panel %7 eğimden itibaren kullanılabilir. Eğim bu sınırın altına düştüğünde metal örtü güvenli değildir.
Kaplama tipi de ömrü belirler. Galvaniz Z100-Z140 sınıfı 10-15 yıl, PVDF boyalı yüzey ise kıyı ve kimyasal ortamlarda 20-25 yıl ömür sunar.
Sandviç Panel Fiyatları Neye Göre Değişir?
Fiyatın temel belirleyicisi kalınlık ve çekirdek tipidir. Renk ve kaplama değiştiğinde yüz sacının fiyatı da değişir.
Aksesuarlar, nakliye ve şantiyedeki indirme ekipmanı da maliyete eklenir. Mahya, dere, vida ve U profil, levha fiyatının dışında kalır.
Güncelsandviç panel fiyatları toptan liste olarak yayımlanır ve haftalık yenilenir. Listede KDV hariç ve KDV dahil tutarlar ayrı sütunlarda yer alır; kur ve hadde değişimleri gecikmeli yansıdığı için sipariş öncesinde teyit gerekir.
Metraj çıkarmak için sitedeki m² hesaplama sayfası kullanılabilir. Renk kararında ise RAL kartelası ve levha kesit numunesi istenebilir.
Levha Seçerken Sorulacak Sorular
Doğru ürünü seçmek için aşağıdaki sorular iyi bir başlangıç noktasıdır.
- Levha çatıda mı, cephede mi, soğuk odada mı kullanılacak?
- Yapıda yangın şartı var mı?
- Hacim ısıtılacak mı, soğutulacak mı?
- Çatı eğimi ve aşık aralığı ne kadar?
Katmanları ve farkları bilmek, teklifleri doğru okumayı sağlar. Doğru soru soran alıcı, ihtiyacına uygun ürünü daha kısa sürede bulur.