Bir ölçü aleti için kalibrasyon hizmeti seçerken firmanın yalnızca cihaz adını kabul etmesi yeterli değildir.
Asıl değerlendirme cihazın ölçtüğü büyüklük, çalışma aralığı, istenen ölçüm noktaları, hedeflenen belirsizlik düzeyi ve işlemin laboratuvarda mı sahada mı yapılacağı üzerinden yürütülmelidir. Aynı cihaz türü farklı modellerde ve farklı uygulamalarda bambaşka teknik gereksinimler doğurabilir.
Bu nedenlekalibrasyon firmaları araştırılırken ilk soru "Bu firma bu cihazı kalibre ediyor mu?" değil "İhtiyacım olan parametre ve aralık firmanın teknik hizmet kapsamıyla örtüşüyor mu?" olmalıdır. Rezonans Kalibrasyon ana sayfasında RF Mikrodalga, Elektriksel, Sıcaklık, Basınç, Boyut, Tork ve Terazi kalibrasyonu ayrı hizmet alanları olarak gösterilir. Marin ise hizmet verilen sektörler arasında anılır. Böyle bir hizmet çeşitliliği incelenirken her cihazın doğru ölçüm alanına eşleştirilmesi gerekir.
Teknik kapsam neden ilk ölçüt olmalı?
Bir laboratuvarın genel olarak kalibrasyon hizmeti vermesi belirli bir cihaz için uygun olduğu anlamına gelmez. Örneğin elektriksel ölçüm yapan bir multimetre ile basınç ölçen bir manometre aynı altyapıyla değerlendirilmez. RF sinyali ölçen bir cihaz için frekans ve güç parametreleri öne çıkarken tork anahtarında Nm cinsinden çalışma aralığı belirleyicidir.
Seçim öncesinde cihaz listesi hazırlamak bu nedenle yararlıdır. Listede marka ve modelin yanında ölçülen büyüklük, kullanılan aralık, proses için kritik noktalar ve varsa şirket içi tolerans bulunmalıdır. Firma bu bilgiler üzerinden hangi ölçümlerin uygulanabildiğini daha net değerlendirebilir. Böylece yalnızca cihaz adı üzerinden yapılan yüzeysel karşılaştırmanın önüne geçilir.
Hizmet alanları nasıl ayrıştırılmalı?
Ölçü aletlerini kullanım yerinden çok ölçtükleri fiziksel veya elektriksel büyüklüğe göre sınıflandırmak daha işlevseldir. Aynı fabrikada bulunan ekipmanlar farklı kalibrasyon disiplinlerine girebilir. Benzer şekilde marin veya medikal bir uygulamada kullanılan cihazın hizmet ihtiyacı da cihazın gerçekleştirdiği ölçüme göre elektriksel, sıcaklık, basınç veya başka bir teknik alana bağlanabilir.
Hizmet alanı | Örnek cihaz veya kullanım | Seçimde sorulacak temel soru |
RF Mikrodalga | Frekans ve RF güç ölçümleri yapan ekipmanlar | İstenen frekans ve güç aralığı teknik kapsam içinde mi? |
Elektriksel | Multimetre, pensampermetre ve elektriksel test cihazları | Gerekli gerilim, akım, direnç veya diğer fonksiyonlar karşılanıyor mu? |
Sıcaklık | Termometre ve sıcaklık ölçüm sistemleri | Cihazın çalışma sıcaklığı ve kalibrasyon yöntemi uygun mu? |
Basınç | Basınç göstergeleri ve ilgili ölçüm cihazları | Basınç türü ve ölçüm aralığı hizmet kapsamıyla uyuşuyor mu? |
Boyut | Kumpas, mikrometre, mihengir ve komparatör | Boyutsal aralık ve gerekli ölçüm noktaları karşılanabiliyor mu? |
Tork | Tork anahtarı, torkmetre ve tork sensörü | Cihazın çalışma aralığı ve yönü uygun altyapıyla ölçülebiliyor mu? |
Terazi | Farklı kapasite ve hassasiyette tartım cihazları | Kapasite, çözünürlük ve kullanım koşulları değerlendirmeye uygun mu? |
Akreditasyon bilgisi nasıl okunmalı?
Akreditasyon değerlendirmesinde yalnızca web sitesinde ISO/IEC 17025 ifadesinin bulunmasına bakmak yeterli değildir. Asıl önemli olan talep edilen kalibrasyonun ilgili kuruluşun geçerli akreditasyon kapsamına girip girmediğidir. Kapsam değerlendirmesinde ölçüm büyüklüğü, aralık ve ölçüm belirsizliği gibi teknik ayrıntılar önem taşır.
Rezonans Kalibrasyon ana sayfası TS EN ISO 17025 kapsamında akredite hizmet sunduğunu ve NAC-008-CL akreditasyon numarasını belirtir. Bu bilgi bütün hizmetlerin her cihaz ve her ölçüm aralığında otomatik olarak akredite olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Belirli bir cihaz için akredite hizmet gerekiyorsa ilgili parametrenin ve ölçüm aralığının güncel kapsam belgesinde yer alıp almadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Ölçüm aralığı neden cihaz adından daha belirleyicidir?
İki cihaz aynı kategoriye girse bile çalışma aralıkları farklı olabilir. Bir laboratuvar bir ölçüm türünde teknik altyapıya sahipken sizin kullandığınız üst veya alt aralığı kapsamayabilir. Bu ayrım özellikle yüksek gerilim, yüksek akım, geniş sıcaklık aralığı, yüksek basınç ve yüksek frekans gibi uç değerlere yaklaşıldığında daha görünür hale gelir.
Rezonans Kalibrasyon ana sayfası bazı alanlar için sayısal kapasite bilgileri de verir. RF ve mikrodalga tarafında frekans ve güç aralıkları, sıcaklıkta çalışma aralığı, basınçta bar cinsinden aralık, boyutta mm cinsinden kapasite ve torkta Nm cinsinden aralık belirtilir. Bunlar ilk eleme için yararlı olabilir ancak gerçek cihaz talebi yine model, fonksiyon ve istenen ölçüm noktalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Saha hizmeti hangi durumlarda değerlendirilir?
Taşınması zor, üretim hattına bağlı veya sökülmesi operasyonel yük oluşturan cihazlarda yerinde kalibrasyon seçeneği önemli olabilir. Bununla birlikte bir firmanın saha hizmeti sunması her cihazın yerinde aynı yöntemle kalibre edilebileceği anlamına gelmez. Ortam koşulları, referans ekipmanın sahaya taşınabilirliği ve ilgili yöntemin saha uygulamasına uygunluğu değerlendirilmelidir.
Kocaeli kalibrasyon firmaları araştırmasında coğrafi yakınlık lojistik açısından pratik bir unsur olabilir. Yine de teknik kapsamın önüne geçirilmemelidir. Yakın bir laboratuvarın gerekli parametreyi karşılamaması durumunda konum avantajı tek başına yeterli olmaz. Özellikle Gölcük, Gebze ve İzmit gibi sanayi yoğun bölgelerde cihazların üretimden ayrılma süresi ile saha seçeneğinin teknik uygulanabilirliği birlikte ele alınabilir.
Teklif istemeden önce hangi bilgiler hazırlanmalı?
Sağlıklı bir teknik değerlendirme için cihaz bilgilerinin baştan düzenli iletilmesi gerekir. Marka, model ve cihaz türüne ek olarak kullanılan fonksiyonlar, ölçüm aralığı ve talep edilen noktalar belirtilmelidir. Akredite hizmet şartı varsa bunun hangi parametreler için istendiği de açıkça yazılmalıdır. Yerinde hizmet talebi bulunuyorsa cihazın bulunduğu tesis ve çalışma koşulları ayrıca paylaşılabilir.
- Cihaz adı ile marka ve model bilgisi
- Ölçülen büyüklük ve kullanılan fonksiyonlar
- Fiilen kullanılan ölçüm aralığı
- Kritik ölçüm veya kontrol noktaları
- Akredite kapsam gereksinimi
- Laboratuvar veya saha hizmeti tercihi
- Varsa kurum içi tolerans veya kabul kriteri
Bu liste fiyat karşılaştırmasını da daha anlamlı hale getirir. Farklı firmalardan alınan teklifler aynı teknik kapsamı içermiyorsa yalnızca toplam bedeli karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. Ölçüm noktası sayısı, kapsam, saha gereksinimi ve raporlama ihtiyacı farklı olduğunda teklifler aynı hizmeti temsil etmeyebilir.
Firma seçerken son kontrol nasıl yapılmalı?
Son aşamada seçim cihaz bazında yapılmalıdır. Önce hizmet alanı eşleştirilir, ardından ölçüm aralığı ve gerekli parametreler kontrol edilir. Akreditasyon gerekiyorsa kapsam belgesi cihazın gerçek ihtiyacıyla karşılaştırılır. Sonra saha veya laboratuvar seçeneğinin teknik uygunluğu değerlendirilir. Fiyat ve operasyon planı ancak bu eşleşmeden sonra anlam kazanır.
Rezonans Kalibrasyon'un ana sayfasındaki hizmet başlıkları geniş bir başlangıç haritası sunar ancak herhangi bir cihaz için nihai uygunluğu tek başına belirlemez. Özellikle farklı fonksiyonlara sahip cihazlarda ve marin ya da medikal uygulamalarda önce cihazın hangi ölçüm disiplinine girdiği netleştirilmeli ve talep o teknik alan üzerinden tanımlanmalıdır. Böylece firma seçimi genel marka algısından çok ölçülebilir teknik gereksinimlere dayanır.